DSA: notice-and-action bij illegale inhoud

Kort antwoord: De Digital Services Act (Verordening (EU) 2022/2065) verplicht aanbieders van hostingdiensten een elektronisch meldmechanisme voor illegale inhoud in te stellen. Ontvangen meldingen moeten tijdig, zorgvuldig, niet-arbitrair en objectief worden afgehandeld. De melder en de auteur van de inhoud ontvangen beiden een gemotiveerde beslissing. Gebruikers kunnen die beslissing aanvechten via een interne klachtenprocedure.

Toepassingsbereik en inwerkingtreding

De DSA is op 27 oktober 2022 gepubliceerd in het Publicatieblad van de EU en op 16 november 2022 in werking getreden. Voor zeer grote onlineplatformen (VLOP's) en zeer grote onlinezoekmachines (VLOSE's) gelden de verplichtingen vanaf hun aanwijzingsdatum (voor de eerste groep aangewezen in april 2023). Voor alle overige aanbieders zijn de verplichtingen vanaf 17 februari 2024 van toepassing.

De notice-and-action-regels uit afdeling 2 van hoofdstuk III gelden voor alle aanbieders van hostingdiensten — van kleine webhosters tot grote sociale netwerken — met uitzondering van vrijstellingen voor micro- en kleine ondernemingen bij een deel van de uitgebreidere vereisten.

Artikel 16 — Het meldmechanisme

Aanbieders van hostingdiensten moeten een mechanisme beschikbaar stellen waarmee iedere natuurlijke of rechtspersoon een melding kan doen van vermoedelijk illegale inhoud. Het mechanisme moet elektronisch toegankelijk en gebruiksvriendelijk zijn. Een geldige melding bevat ten minste:

• een voldoende onderbouwde toelichting op de gestelde illegaliteit;
• de exacte locatie van de inhoud (bijvoorbeeld een URL);
• de naam en het e-mailadres van de melder, behalve bij meldingen over seksueel misbruikmateriaal van kinderen;
• een verklaring dat de melder te goeder trouw handelt.

Een melding die aan deze eisen voldoet, geldt als het ontstaan van "daadwerkelijke kennis" als bedoeld in artikel 6 (de zogenoemde safe-harbour-bepaling voor hosting), zodat de aanbieder niet langer passief kan blijven.

Artikel 17 — Motivering van de beslissing

De aanbieder bevestigt de ontvangst van de melding zonder onnodige vertraging en deelt vervolgens zijn beslissing mee. Die beslissing — het verwijderen, ontoegankelijk maken, derangeren of beperken van de inhoud, dan wel het handhaven ervan — moet gemotiveerd zijn en informatie bevatten over de beschikbare rechtsmiddelen. Dezelfde motiveringsplicht geldt jegens de persoon wiens inhoud wordt beperkt.

Artikel 20 — Interne klachtenprocedure en artikel 21 — Buitengerechtelijke geschillenbeslechting

Aanbieders van onlineplatformen stellen een intern klachtensysteem ter beschikking dat gedurende ten minste zes maanden na een beslissing gratis toegankelijk is. Klachten worden behandeld door gekwalificeerd personeel; geautomatiseerde beslissingen krijgen bij betwisting menselijk toezicht. Wanneer de interne procedure niet tot een bevredigende uitkomst leidt, kunnen gebruikers een gecertificeerd buitengerechtelijk geschillenbeslechtingsorgaan inschakelen.

Artikel 22 — Vertrouwde melders

Nationale coördinatoren voor digitale diensten (Digital Services Coordinators) kunnen organisaties aanwijzen als "vertrouwde melder" wanneer die aantonen bijzondere expertise te bezitten in het opsporen van een bepaald type illegale inhoud, onafhankelijk zijn van platformaanbieders en zorgvuldig en objectief opereren. Aanbieders van onlineplatformen zijn verplicht meldingen van vertrouwde melders prioritair te behandelen. De aanwijzing is geldig in de gehele EU. Vertrouwde melders publiceren jaarlijks een rapport over hun meldingsactiviteiten.

Handhaving en sancties

Lidstaten wijzen een nationale coördinator voor digitale diensten aan als toezichthouder. De Europese Commissie houdt toezicht op VLOP's en VLOSE's. Bij overtreding kunnen boetes worden opgelegd tot 6 % van de wereldwijde jaaromzet van de aanbieder.