De Trust and Check-handelaar: de opvolger van AEO in de douanehervorming

Kort antwoord: Trust and Check is een voorgestelde nieuwe categorie betrouwbare handelaren in de EU-douanehervorming, bedoeld als doorontwikkeling van de huidige AEO-status. Deze handelaren geven de douane realtime toegang tot hun eigen systemen en kunnen goederen met minimale tussenkomst in het vrije verkeer brengen. Let op: dit is een voorstel dat nog in behandeling is en nog geen geldend recht — de invoering verloopt gefaseerd richting 2032-2038.

Wat houdt Trust and Check in?

In het voorstel voor de EU-douanehervorming (COM(2023) 258) introduceert de Europese Commissie een nieuwe klasse handelaren bovenop het bestaande systeem. De kern:

• Realtime systeemtoegang: in plaats van per zending aangiftes in te dienen, geeft de Trust and Check-handelaar de douane permanent inzage in de eigen logistieke en commerciële systemen. De douane haalt de gegevens op die ze nodig heeft.
• Minimale tussenkomst: goederen kunnen onder voorwaarden in het vrije verkeer worden gebracht zonder dat elke zending afzonderlijk fysiek of administratief wordt afgehandeld.
• Koppeling met de EU Customs Data Hub: alle gegevens lopen via een centraal, EU-breed dataplatform dat de huidige versnipperde nationale IT-systemen moet vervangen.

Dit is nadrukkelijk een voorstel. Het is nog niet aangenomen en de regeling is dus nog niet in werking.

Hoe verhoudt het zich tot AEO?

De huidige AEO-status (Authorised Economic Operator) is vandaag de hoogste vorm van douanevertrouwen: minder controles, snellere afhandeling, voorrang. Trust and Check bouwt daarop voort maar gaat verder.

• AEO blijft het fundament: de criteria die je voor AEO doorloopt — betrouwbare administratie, financiële soliditeit, aantoonbare compliance, veiligheid — zijn ook de basis voor Trust and Check.
• Van controle achteraf naar continue transparantie: waar AEO vertrouwen baseert op periodieke audits, vraagt Trust and Check om doorlopende, datagedreven transparantie.

Wat betekent dit voor data-volwassen handelaren?

De regeling is geschreven voor grote handelaren met volwassen IT- en datahuishouding. Wie nu al investeert, staat straks vooraan:

• Datakwaliteit is de toegangsprijs: realtime toegang werkt alleen als je systemen betrouwbare, consistente en herleidbare gegevens leveren.
• AEO als opstap: een actuele AEO-status, met goed op orde zijnde processen en administratie, is de meest concrete voorbereiding op een toekomstige Trust and Check-rol.
• Tijd om te bouwen: met een horizon tot 2032-2038 is er ruimte om datastromen, governance en systeemkoppelingen stap voor stap gereed te maken.

Lees ook het overzicht Transport & Logistiek. Doe de scan.