De stand van AI-regulering — overzicht 2026
Vastgesteld 2026-06-13 · ≈ 2 min lezen · 
redactie Dirk Baaijen
Eén overzicht van waar AI-regulering in 2026 staat: de gefaseerde AI Act, de verschuivingen uit de Digital Omnibus, de vijf regimes en de internationale lijn van de Raad van Europa tot Californië en Korea — met doorverwijzing naar de verdieping per onderwerp.
Dit is het vertrekpunt: één overzicht van waar AI-regulering in 2026 staat, met vanaf hier de verdieping per onderwerp. Het is een levend document — de data en de stand worden bijgewerkt zodra er iets verandert.
De kern: één verordening, gefaseerd
De AI Act (Verordening (EU) 2024/1689) treedt niet in één keer in werking, maar in stappen. De formele data uit de verordening zelf, met daarnaast de verschuivingen uit het Digital Omnibus-akkoord van 7 mei 2026 (tot publicatie in het Publicatieblad gelden de formele data):
| Onderdeel | Formele datum | Na Digital Omnibus |
|---|---|---|
| Verboden praktijken (art. 5) + AI-geletterdheid (art. 4) | 2 februari 2025 | ongewijzigd |
| GPAI-regime, governance en sancties | 2 augustus 2025 | ongewijzigd |
| Transparantie (art. 50) | 2 augustus 2026 | 2 december 2026 |
| Hoog risico, bijlage III | 2 augustus 2026 | 2 december 2027 |
| Hoog risico, bijlage I (producten) | 2 augustus 2027 | 2 augustus 2028 |
Zet deze deadlines in je eigen agenda: [download de kalender](ai-act-deadlines.ics) of [abonneer je erop](webcal://yrproject.nl/ai-act-deadlines.ics) — dan schuiven de data mee zodra er iets verandert.
De vijf regimes
De verordening werkt met risicocategorieën. Vier daarvan dragen verplichtingen; de vijfde — minimaal risico — niet.
- Verboden praktijken — acht categorieën AI-gebruik
die sinds 2 februari 2025 volledig verboden zijn, met de hoogste boetes.
- Hoog risico — de zwaarste set:
risicomanagement, datagovernance, documentatie, menselijk toezicht en conformiteitsbeoordeling.
- GPAI-modellen — een eigen regime voor aanbieders van
modellen voor algemene doeleinden, met extra eisen bij systeemrisico (training boven 10^25 FLOP).
- Transparantie — de plicht om AI herkenbaar
te maken: chatbots, machineleesbare markering van synthetische output en deepfake-labels, uitgewerkt in de definitieve gedragscode van 10 juni 2026.
- AI-geletterdheid — iedereen die AI
ontwikkelt of inzet zorgt voor toereikende kennis bij het personeel.
Internationaal: de kaders convergeren
De AI Act is niet het enige kader dat telt, en hij staat niet op zichzelf. De internationale laag loopt van bindend verdrag tot vrijwillige norm, en op de frontier convergeren de maatstaven:
- Verenigde Staten — Californië's frontier-AI-wet (SB 53)
legt sinds 1 januari 2026 transparantieplichten op aan de grootste modellen, terwijl Colorado en Texas het bredere statenfront openen.
- Azië-Pacific — Zuid-Korea wetgeeft met een
AI-basiswet; de bredere regio zoekt een eigen balans.
- Verenigd Koninkrijk — een principle-based aanpak zonder
alomvattende wet.
Voor de praktijk
Wil je weten welke van deze regimes jóuw organisatie raken, doe dan de AI Act-zelfscan — die brengt je systemen in kaart en geeft per systeem de toepasselijke verplichtingen, je gaten en een readiness-score, met verwijzing naar de bron. Werk je in een data-intensieve keten, dan is het dossier AI-regulering in logistiek en transport het natuurlijke startpunt.
Bronnen
- https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2024/1689/oj
Verordening (EU) 2024/1689 (AI-verordening) — de authentieke tekst; artikel 113 bevat de toepassingsdata. - https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2026/05/07/artificial-intelligence-council-and-parliament-agree-to-simplify-and-streamline-rules/
Raad en Parlement over het Digital Omnibus-akkoord (7 mei 2026): de termijnverschuivingen. - https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/policies/regulatory-framework-ai
Commissiehub over de AI-verordening: handhaving, gedragscodes en richtsnoeren.
Lees ook
De AI Act-tijdlijn van verplichtingen: wat geldt wanneer
De AI-verordening treedt gefaseerd in werking tussen 2025 en 2028. Deze tijdlijn zet per datum op een rij welke verplichtingen gelden, en markeert welke data door het Digital Omnibus-akkoord van 7 mei 2026 verschuiven — en welke uitdrukkelijk niet.
Open-source AI-modellen onder de AI Act: vrijstellingen en grenzen
De AI Act verlicht enkele GPAI-verplichtingen voor modellen onder een vrije en open licentie, maar de vrijstelling is smal en voorwaardelijk. Auteursrechtbeleid en samenvatting van trainingsdata blijven gelden, en bij systeemrisico vervalt de vrijstelling volledig.
Agentic AI: hoe vallen autonome AI-agenten onder de regels?
Agentic AI — systemen die zelf plannen, tools gebruiken en acties uitvoeren — heeft geen eigen categorie in de AI Act. Toch valt het eronder: via het GPAI-regime, de risicoclassificatie van de toepassing en de transparantie- en toezichtplichten. Open punt: aansprakelijkheid voor autonome acties.