De New Yorkse RAISE Act: een tweede Amerikaanse veiligheidswet voor frontier-AI

Terwijl Washington nog debatteert óf kunstmatige intelligentie überhaupt moet worden gereguleerd, heeft een tweede Amerikaanse staat het zelf beslist. Op 27 maart 2026 tekende gouverneur Kathy Hochul de chapter amendments die New Yorks Responsible AI Safety and Education Act (de RAISE Act, Senate Bill S6953B / Assembly Bill A6453B) definitief maakten — de afronding van een wet die zij op 19 december 2025 al had getekend, op voorwaarde dat de wetgever de afgesproken wijzigingen zou aannemen. De wet treedt in werking op 1 januari 2027. Daarmee wordt New York na Californië de tweede staat met een veiligheidswet die niet op alledaags AI-gebruik mikt, maar op de handvol bedrijven die de krachtigste modellen trainen — en omdat die bedrijven de systemen leveren die in Europa en de rest van de wereld worden gebruikt, is dit geen ontwikkeling die organisaties buiten de Verenigde Staten als puur binnenlands kunnen wegzetten.

Wie de wet raakt

De RAISE Act reguleert, net als Californië's frontier-AI-wet, een smalle laag, afgebakend door pure trainingsrekenkracht. Een frontier-model is een AI-model getraind met meer dan 10²⁶ rekenkundige bewerkingen, waarvan de compute-kosten meer dan 100 miljoen dollar bedragen. De zwaarste plichten rusten op de large developer: wie ten minste één frontier-model heeft getraind én in het voorgaande kalenderjaar een bruto jaaromzet van meer dan 500 miljoen dollar had.

Beide getallen zijn bewust gekozen om Californië te volgen. De drempel van 10²⁶ bewerkingen is identiek aan die van SB 53 en ligt een orde van grootte boven de 10²⁵ FLOP-lijn die de EU trekt voor AI-modellen voor algemene doeleinden met systeemrisico — New York mikt, net als Californië, op een nóg smaller segment dan Brussel. De omzetdrempel van 500 miljoen dollar is dezelfde die Californië hanteert om zijn grootste ontwikkelaars aan te wijzen. Gouverneur Hochul presenteerde de wet nadrukkelijk als voortbouwend op "California's recently adopted framework".

Wat de wet eist

De verplichtingen rusten op drie pijlers, bewust dicht bij die van Californië.

Ten eerste een veiligheidsprotocol (safety and security protocol). Large developers moeten een protocol opstellen, uitvoeren en zichtbaar publiceren — met passende redacties — waarin staat hoe zij het risico onderkennen, beoordelen en mitigeren dat een frontier-model catastrofale schade veroorzaakt, inclusief hun cyberbeveiliging, governance en de drempels waarbij zij van uitrol zouden afzien of een model zouden stilleggen. Het protocol moet ook worden toegezonden aan de New Yorkse Attorney General en de Division of Homeland Security and Emergency Services.

Ten tweede melding van veiligheidsincidenten. Een large developer moet een kritiek veiligheidsincident melden binnen 72 uur nadat hij ervan kennis krijgt — of kennis krijgt van feiten die een redelijk vermoeden ervan opleveren — en binnen 24 uur wanneer het incident een dreigend risico op overlijden of ernstig lichamelijk letsel met zich brengt.

Ten derde klokkenluiderbescherming. De wet verbiedt ontwikkelaars represailles te nemen tegen werknemers die informatie over catastrofaal risico of over overtredingen van de wet delen met de Attorney General of andere autoriteiten.

Catastrofaal risico, geen alledaagse beslissingen

Net als SB 53 reikt de RAISE Act voorbij gewone schade naar de staartrisico's van de krachtigste systemen: een frontier-model dat wezenlijk bijdraagt aan het maken van een chemisch, biologisch, radiologisch of nucleair wapen, of dat zonder betekenisvol menselijk toezicht handelt op een wijze die massale slachtoffers of grootschalige schade veroorzaakt. Dat is een ander reguleringsobject dan de staatswetten over arbeid en consumenten — Colorado's herziene wet op geautomatiseerde besluitvorming en de andere — die over werving, krediet en algoritmische discriminatie gaan. New York opereert nu op beide vlakken: hier een frontier-veiligheidsregime, en elders in zijn recht gewone AI-consumentenbescherming.

Handhaving en toezicht

Handhaving ligt bij de New Yorkse Attorney General, die civiele boetes kan vorderen tot 1 miljoen dollar voor een eerste overtreding en tot 3 miljoen dollar voor elke volgende. Die bedragen zijn veelzeggend: de oorspronkelijk getekende wet stelde ze op 10 en 30 miljoen dollar, en de chapter amendments van maart 2026 verlaagden ze met een orde van grootte — onderdeel van een bredere afstemming op Californië, dat de boete op zijn beurt aftopt op 1 miljoen dollar per overtreding zonder gelaagdheid. De dagelijkse uitvoering ligt bij een nieuw toezichtsbureau binnen het Department of Financial Services, een opvallende keuze die het toezicht op frontier-AI naast New Yorks bank- en verzekeringstoezichthouder plaatst.

De federale schaduw

De RAISE Act komt, net als SB 53, precies op het moment dat de federale overheid wetten van dit type wil indammen. Executive Order 14365 van 11 december 2025 draagt de Attorney General op een litigation task force op te richten — formeel ingesteld bij memorandum op 9 januari 2026 — met als enige taak staats-AI-wetten aan te vechten die de interstatelijke handel zouden belasten of die zouden zijn gepreëmpteerd. Tot op heden heeft die taskforce geen staatswet aangevochten, en een executive order kan staatsrecht niet zelfstandig verdringen; preemptie zou een wet van het Congres vergen, die er niet is. Voorlopig geldt de RAISE Act onverkort, en de ingangsdatum van 1 januari 2027 geeft ontwikkelaars een vaste horizon.

Waarom dit buiten New York telt

Voor een Europese of andere niet-Amerikaanse organisatie is de praktische lezing dezelfde als bij Californië. De frontier-laboratoria waarvan de meeste AI-uitrol uiteindelijk afhangt, maken nu — in twee Amerikaanse staten — openbaar de veiligheidskaders en incidentgeschiedenis van hun grootste modellen bekend; een transparantiebodem die een jaar geleden niet bestond en die rechtstreeks doorwerkt in leveranciersonderzoek. En de convergentie is het echte signaal: New York en Californië kwamen, onafhankelijk van elkaar, uit op dezelfde drempels voor rekenkracht en omzet. Zoals onze analyse van internationale AI-governance opmerkt, verenigen jurisdicties die het over veel van hun AI-recht oneens zijn zich op een gedeelde maatstaf voor de krachtigste modellen — ook al verschilt het precieze handhavingsontwerp, van de boetegelaagdheid tot welke toezichthouder de pen vasthoudt.