AI Act: hoe hoog zijn de boetes en wie handhaaft?

Kort antwoord: De AI-verordening (Verordening (EU) 2024/1689) kent in artikel 99 gelaagde geldboetes, oplopend tot 35 miljoen euro of 7% van de totale wereldwijde jaaromzet voor het overtreden van het verbod op bepaalde AI-praktijken — het hoogste van beide bedragen geldt. De handhaving is gedeeld: nationale markttoezichtautoriteiten handhaven in de lidstaten, terwijl het AI Office van de Europese Commissie toeziet op aanbieders van AI-modellen voor algemene doeleinden.

De boetecategorieën van artikel 99

De verordening hanteert drie hoofdcategorieën, telkens uitgedrukt als een vast maximumbedrag óf een percentage van de wereldwijde jaaromzet, waarbij het hoogste bedrag geldt:

Overtreding	Maximum
Verboden AI-praktijken (artikel 5)	35 miljoen euro of 7% van de totale wereldwijde jaaromzet
De meeste andere verplichtingen voor aanbieders, gebruiksverantwoordelijken en andere actoren	15 miljoen euro of 3% van de totale wereldwijde jaaromzet
Onjuiste, onvolledige of misleidende informatie aan toezichthouders	7,5 miljoen euro of 1% van de totale wereldwijde jaaromzet

Voor het mkb en start-ups bepaalt artikel 99 dat telkens het láágste van de twee bedragen geldt, zodat de boete proportioneel blijft. Bij het vaststellen van de hoogte moet rekening worden gehouden met onder meer de aard en ernst van de overtreding, de omvang van de onderneming en eerdere overtredingen.

Voor aanbieders van AI-modellen voor algemene doeleinden geldt een apart regime: artikel 101 stelt het AI Office in staat boetes op te leggen tot 3% van de wereldwijde jaaromzet of 15 miljoen euro, opnieuw afhankelijk van welk bedrag hoger is.

Wie handhaaft?

De handhaving is gelaagd over verschillende niveaus:

• Nationale markttoezichtautoriteiten. Elke lidstaat wijst een of meer bevoegde autoriteiten aan die de verordening op nationaal niveau handhaven en boetes opleggen. De lidstaten stellen hun eigen sanctieregels vast binnen de maxima van de verordening (artikel 99, lid 1).
• Het AI Office. Dit binnen de Europese Commissie opgerichte bureau houdt rechtstreeks toezicht op aanbieders van AI-modellen voor algemene doeleinden en coördineert de uitvoering EU-breed.
• De AI Board, het adviesforum en het wetenschappelijk panel ondersteunen de coördinatie en geven advies, maar leggen zelf geen boetes op.

Voor instellingen, organen en instanties van de Unie voorziet artikel 100 in een afzonderlijk regime, waarbij de Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming boetes kan opleggen.

Sinds wanneer geldt het sanctieregime?

Het sanctieregime is van toepassing sinds 2 augustus 2025, samen met de governance-structuur en de verplichtingen voor modellen voor algemene doeleinden. De verboden AI-praktijken zelf gelden al sinds 2 februari 2025. De nationale handhavingsinfrastructuur — de aanwijzing van bevoegde autoriteiten — moest eveneens op 2 augustus 2025 operationeel zijn, al verschilt het tempo waarmee lidstaten dit hebben ingevuld in de praktijk.

Houd er rekening mee dat het politieke akkoord over de Digital Omnibus van 7 mei 2026 enkele toepassingsdata voor hoogrisicoverplichtingen verschuift. Die wijziging raakt de structuur van het sanctieregime niet, maar de definitieve data liggen pas vast bij publicatie in het Publicatieblad. Raadpleeg voor de exacte bedragen en voorwaarden altijd de authentieke tekst van artikel 99 in het Publicatieblad.

Lees ook: AI Act: de tijdlijn van verplichtingen.

Doe de scan.